Empatia, bezinteresowność i przedkładanie potrzeb innych nad własne – są to cechy, które bardzo często chcielibyśmy zobaczyć u swoich pociech. Tak szeroko zakrojona pomocność, może okazać się jednak źródłem silnego cierpienia…

 

Na ratunek opiekunom

Każde dziecko pragnie bliskości, opieki, wsparcia i poczucia bezpieczeństwa. Niestety te emocjonalne potrzeby nie zawsze spotykają się z właściwym odzewem. Spójrzmy choćby na sytuację, w której rodzic zmaga się z  poważną chorobą lub samotnością. Smyk – bojąc się utraty opiekuna – robi wszystko, by ulżyć mu w bólu. Do działania motywuje go nadzieja, że poprawa stanu mamy lub taty zaowocuje uwagą i miłością. Problemy dorosłych rozpalają więc w dziecku swoistą opiekuńczość, która objąć może zarówno rodziców, jak i rodzeństwo.

 

Dorosłość na już

Następuje wtedy zamiana ról, którą określamy jako parentyfikację. Warto podkreślić, że jest to forma zaniedbania dziecka, której przypisuje się znamiona przemocy emocjonalnej o dalekosiężnych skutkach. Dlaczego? Ponieważ malec bierze na siebie ciężar, z którym nie jest sobie w stanie samodzielnie poradzić. Może doprowadzić to do poważnych konsekwencji natury psychicznej i fizycznej.

Czasem wydawać się może, że zmuszone do szybkiej dorosłości dzieci są dumne ze swej samodzielności, dojrzałości czy pozycji w rodzinie. Poczucie wartości zbudowane na byciu niezbędnym wsparciem dla opiekunów jest jednak czymś złudnym. Stanowić je powinna bowiem bezwarunkowa miłość ze strony rodziców.

 

Dla rodziców wszystko

Parentyfikacji towarzyszy poczucie winy (za każde odstępstwo od postawionych sobie reguł/zadań) i skrywana głęboko złość. W dziecku pojawia się również wewnętrzny nakaz, by działać na rzecz realizacji potrzeb drugiego człowieka. Ma ono problem z psychiczną separacją od rodzica, która jest niezbędnym elementem właściwego rozwoju i kreacji własnej tożsamości. W ich miejsce może pojawić się swoiste zespolenie.

 

W następnym artykule opowiemy więcej o skutkach parentyfikacji oraz o sposobach na jej przeciwdziałanie. Serdecznie zapraszamy.