Przejawami niewłaściwej integracji sensorycznej są dysfunkcje – zwane inaczej zaburzeniami. Nie są one powiązane z uszkodzeniami narządów zmysłów, lecz z niepoprawną organizacją bodźców zmysłowych przez układ nerwowy. Przede wszystkim dotyczy to problemów z przetwarzaniem bodźców sensorycznych przez następujące systemy:
- wzrokowy,
- słuchowy,
- węchu,
- smaku,
- czuciowy (dotykowy i proprioceptywny),
- przedsionkowy.
Szczególną uwagę należy zwrócić na:
- Podwyższoną wrażliwość na bodźce sensoryczne oraz ruch – mogąca przejawiać się rozdrażnieniem w czasie wykonywania czynnościach codziennych (np. mycie, ubieranie, obcinanie włosów i paznokci), rezygnacją z określonego rodzaju ubrań czy pokarmów, problemami z koncentracją, strachem towarzyszącym grom i zabawom ruchowym.
- Obniżoną wrażliwość na stymulację sensoryczną – poszukiwanie dodatkowych bodźców poprze uderzanie ciałem o różne przedmioty czy obiekty, silnie obejmowanie i obwąchiwanie innych, pocieranie dłońmi itd; bardzo często dysfunkcji tej towarzyszy niska reakcja na ból.
- Wzmożoną bądź obniżoną aktywność fizyczna – dziecko jest w ciągłym ruchu lub unika go i szybko się męczy.
- Problemy z koncentracją, impulsywność.
- Trudności w nauce – mogą pojawić się w okresie przedszkolnym, wraz z innymi dysfunkcjami.
- Kłopoty z właściwą koordynacją ruchową – problemy z zakresu motoryki dużej (sprawności podstawowe) bądź małej (czynności precyzyjne).
- Niski poziom umiejętności grafomotorycznych.
- Opóźnienia w sferze rozwoju mowy i ruchu.
- Niskie poczucie własnej wartości wywołane brakiem wiedzy na temat przyczyn opóźnienia rozwojowego, problemów w nauce itd. Dzieci z tego typu dysfunkcjami często są odbierane jako leniwe, problematyczne i pozbawione motywacji. Takie błędne przekonania mogą wywołać napięcia i konflikty.
Wyżej wskazane dysfunkcje mogą dotknąć dzieci:
- o normalnym poziomie intelektualnym, lecz z problemami w nauce,
- z niepełnosprawnością intelektualną lub ruchową,
- z autyzmem,
- z nadpobudliwością psychoruchową,
- z porażeniem mózgowym.
Zaburzenia integracji sensorycznej cechują się różnym nasileniem. Warto pamiętać, że wpływają na zachowanie i rozwój dziecka w sferze społeczno-emocjonalnej.
Warunkiem szybkiego zidentyfikowania nieprawidłowości jest wnikliwa obserwacja dziecka, a w szczególności jego aktywności ruchowej, koncentracji, koordynacja, reakcji na bodźce i rozwoju.